arcumander quista paginaemailFacebookTwitter

Marenda maruns

Marenda Maruns

Püssas generaziuns da scolaras e scolars da Schlarigna festagian minch’an la «Marenda da maruns». Per ün di as costümeschan els e fuorman ün cortegi tres vschinauncha, minchüna e minchün cun ün sachet plain maruns brassos.

In marculdi, ils 27 november, s’haun radunos scolaras e scolars da Schlarigna per festager Marenda da Maruns – u cu cha’s disch in vschinauncha «Marenda maruns». Zieva cha’ls scolars pü vegls haun brasso svess ils maruns s’ho il cortegi miss in viedi vers vschinauncha. Ils mats s’haun trats aint scu sudos, manaschunzs da bob, cuschinunzs e.u.i. e las mattas pelpü scu damas u strias. Our da sachets da palperi haun ils scolars pü giuvens bütto maruns chods vers il public chi staiva a l’ur da la via e clamo «Heissi Marroni!» A la fin haun ils organisatuors premio ils tschinch costüms ils pü originels.
Tradiziunelmaing vain l’occurrenza organiseda da scolaras e scolars da l’ultima classa da la scoula obligatorica. Il magister Graziano Baracchi disch ch’el saja cuntaint da l’interess e dal sustegn per l’üsaunza tipica da Schlarigna: «Quist an haun fat part bgers. L’an passo vaivans gieu memma pochs. Per l’avegnir vezza que our bain.»

Algordaunzas da pü bod
Anita Gordon-Steinrisser chi giaiva a scoula a Schlarigna e chi sto a Silvaplauna s’algorda dal temp da sia infanzia: «Que saron uossa var 70 ans ch’eau faiva part. Mats e mattas faivan cortegis separos, in gövgia, respectivamaing in sanda i’l mais d’october». Ils scolars organisaivan tuot svess. Minchün tagliaiva svess ils maruns e mincha famiglia vaiva üna padella a chesa. «La saira daiva que ün cortegi tres vschinauncha cun üna bindera alva cun ün simbol da marun. Quella bindera es sparida pü tard». Scu cha Anita Gordon-Steinrisser disch giaiva la glieud da la vschinauncha a guarder il cortegi. «Da quel temp nu’s büttaiva maruns sün via. Quecò es gnieu pür pü tard», disch Anita Gordon-Steinrisser. L’origin da l’üsaunza nu l’es cun­tschaint.

D’inuonder deriva l’üsaunza?

Tenor Anita Gordon-Steinrisser nun es auncha üngün gnieu a savair din­uonder cha «Marenda da maruns» vain. Cha la tradiziun exista almain actuelmaing be a Schlarigna. Armon Taisch, eir magister da la primara, disch: «Que do differentas explicaziuns per l’origin da l’üsaunza. Üna da quellas füss cha’ls Bergiagliots s’haun ingrazchos tar la glieud chi staiva al Bernina per pudair ir ad alp, regaland maruns. L’otra füss cha que d’eiran mulets chi vendaivan maruns als indigens.» L’anteriur ravarenda Gion Gaudenz da Schlarigna suppuona cha l’üsaunza nu possa esser pü veglia cu tschient ans: «Que nun es seguond me üna tradiziun taunt veglia scu Chalandamarz. Quel ho evidaintamaing rischs pajaunas, scu eir cha mats squittan ova vers las mattas. L’ultim üsit vain cultivo da lönch inno scu rituel da fertilited.» Cha per organiser il transport da maruns vöglia que veiculs adattos, scu p.ex. autos. Tenor Gaudenz, chi nun es oriundamaing da Schlarigna, as tratta que tar «Marenda da maruns» dad ün ster in cumpagnia. Neir sia duonna Rica Gaudenz-Ganzoni chi’d es ida a scoula a Schlarigna nu so der üngüna resposta a la dumanda da l’origin da Marenda da maruns.

Autor: AN
(EP 03.11.2010)