Scu maxima la pü ota sto la dürabilited. Que voul dir per nus cha nus nu schmerdschains dapü laina cu que chi crescha zieva in möd natürel. La quantited da laina vain quinteda sur tuot il territori cumünel. Perque esa pussibel cha vain schmers in ün lö bger dapü cu que chi crescha zieva.
Zieva però nu vain fatta pü üngün’ütilisaziun per var 20 ans. A vain eir runcho be in üna pitschna part dal god que chi voul dir, cha tuot in tuot e sur 20 ans vain runcho be taunt cu chi crescha zieva.
Pervi da motivs da l’istorgia sun noss gods fich vegls. Gods stabils, sauns e da valur ecologica consistan da bgers grôs d’otezza e da tuot las sorts chi creschan in möd natürel. Que es eir il böt da la zercleda. Per promouver la vetta bassa e media dals gods stu gnir fat plazza. Que vain fat cun alluntaner bös-chs vegls (ma na tuots) per metter a disposiziun glüsch, chod e substanzas nudritivas als bös-chs giuvens. Bgers bös-chs vegls sun marschs dadains. Our da motivs da sgürezza esa ura e temp da’ls schmerdscher, taunt pü cha la valur dal trunch chala svelt zieva ün temp determino. Scha que do però la pussibilted da’ls lascher ster u per terra, alura sun quels fich prezius per la biodiversited e pel ecosistem god.
Culla vendita da la laina pudainsa finanzier ulteriuras imsüras scu per exaimpel rumidas da tagl u zercledas da god giuven sainza richev. Süls lös schmers creschan zieva ca. tschinch ans bös-chs giuvens. Sün quist’otezza drouva que ün po pazienza fin cha’l success dvainta visibel.
Üna granda part dals gods a Schlarigna servan, sper ils böts manzunos aunz, eir scu god da recreaziun. Per accumplir tuot ils giavüschs, bsögna que üna buna planisaziun, ün’ütilisaziun dürabla da l’umaun, üna gestiun dal spazi scu eir ün’ütilisaziun cun respet da tuot las persunas e bes-chas chasaunas (chauns vi da la tschinta), chi’s mouvan il ecosistem fascinant god.
Ils spazis da viver multifars e prezius i’ls gods da Schlarigna vegnan mantgnieus e promovieus d’üna vart cun fuormas d’ütilisaziun specielas e da l’otra vart cun augmaints da valur cun sorts specificas. Scu già manzuno, es laina veglia e per uschè dir morta da fich granda importanza pel muond da las bes-chas e plauntas. Ün terz da tuot ils scarafgs chi vivan aint ill god, abitan in laina morta. Eir il pichalain chatta la granda part da sia basa da vita in bös-chs vegls. Scha’l bös-ch nu serva a las bes-chas scu habitat vain il trunch schmers e vendieu.
Il god po eir servir scu protecziun. Impustüt lo, inua cha stöglian gnir protets umauns ed infrastructuras. Lös da boudas u zonas da distachamaint da lavinas. Il böt da las intervenziuns i’l god es da preserver il numer da bos-cha d’ün surinvegliamaint e da mantegner uschè las structuras per la protecziun.
Nus pruvains da planiser las runchedas üna dasper l’otra. Uschè po reagir la fauna meglder süls disturbis. Pellas vias es que eir ün avantag, ellas vegnan nüzzagedas be üna vouta ed in lös limitos.
Jon Signorell
Förster
T +41 79 331 81 51
jon.signorell@celerina.ch
